Hồn quê Xứ Dừa qua những chiếc bánh dân gian

21/08/2020 15:00 | Tường Vi

Trải qua biết bao thăng trầm của thời gian, người dân Xứ Dừa không ngừng khám phá và sáng tạo ra nhiều món ăn vừa thơm ngon lại vừa tinh tế. Sự hình thành phong cách riêng về ăn uống của nơi đây luôn gắn liền với lịch sử, địa lý và khí hậu. Vì vậy, ẩm thực Xứ Dừa đa phần xuất phát từ các món ăn dân dã, bình dị, mang hương vị đồng quê mà điển hình là những món bánh dân gian đặc sắc.

Đối với người dân Xứ Dừa, bánh không chỉ để ăn mà còn là để giao lưu văn hóa. Bến Tre vốn là vùng đất "địa linh nhân kiệt", là nơi tiếp thu và gìn giữ biết bao tinh hoa văn hóa từ thời khai hoang mở đất của cha ông nên những chiếc bánh dân gian trong ẩm thực Xứ Dừa luôn phản phất cái hồn quê mộc mạc. Đó còn là cái tình của những người bà, người mẹ, người chị hòa quyện cùng hồn của cây cỏ hoa lá địa phương vào từng chiếc bánh.


Bánh cuốn ngọt nhân dừa đậu xanh (ảnh T.V.)

Trong ký ức của mỗi người con Xứ Dừa, không ai là không nhớ đến hình ảnh người phụ nữ ngồi với chiếc cối xay bột, canh lửa bên bếp lò đỏ rực suốt đêm để cho ra những mẻ bánh thơm ngon, đẹp mắt. Dù là bánh mặn hay bánh ngọt thì bánh dân gian nơi đây đều được làm qua bàn tay khéo léo của người phụ nữ. Họ có thể là những người nội trợ bình thường nhưng cũng có khi là những nghệ nhân điêu luyện và dù họ là ai thì những chiếc bánh dân gian Xứ Dừa luôn toát lên cái tình đất, tình người vô cùng đáng quý.

Bến Tre hiện có rất nhiều loại bánh dân gian và đều được làm từ các nguyên liệu đồng quê hết sức giản dị, đặc biệt là các loại bánh đa phần là có nguyên liệu từ dừa: hạt gạo, hạt nếp, hạt đậu, ngũ cốc, cơm dừa, sữa dừa hay còn gọi là nước cốt dừa,…. Ngoài ra, những chiếc bánh này còn có nhiều hình thức chế biến khác nhau, nhiều loại hình thù đa dạng: bánh ngọt; bánh mặn; bánh có nhân, không nhân; bánh gói; bánh trần; hình dáng tròn, dẹp, vuông, tháp, trụ,…. Có những loại bánh dùng để ăn no, ăn trong lúc lao động, ăn chơi, ăn tráng miệng hoặc có những loại bánh dùng để biếu tặng, để dâng cúng,…


Bánh dừa Bến Tre (ảnh: Phương Thy)

Hiện nay, bánh dân gian Xứ Dừa ngày càng phong phú nhưng vẫn giữ được những nét mộc mạc, đơn sơ và cái hồn quê vốn có, điển hình như: bánh tét nhân chuối; bánh tét nhân đậu; bánh bò nước cốt dừa; bánh bèo ngọt; bánh dừa; bánh cuốn ngọt nhân dừa; xôi mít dừa nạo; xôi lá cẩm; xôi lá dứa; bánh ít nhân dừa; bánh lá rau mơ nước cốt dừa; bánh da lợn; bánh đúc; bánh đuông; bánh tầm khoai mì; bánh chuối; bánh ú nước tro,… Hơn hết, đó còn là sự sáng tạo khi đưa các nguyên liệu từ dừa vào khâu chế biến để tăng thêm độ béo, bùi, thơm cho bánh và góp phần nâng tầm món ăn mang hương vị riêng biệt của Xứ Dừa.


Bánh da lợn, bánh lá rau mơ, bánh bò, bánh chuối ăn kèm nước cốt dừa 
(ảnh T.V.)

Đồng thời, càng tự hào hơn khi bánh dân gian Xứ Dừa còn nổi tiếng cả nước với bánh tráng Mỹ Lồng và bánh phồng Sơn Đốc, trong đó làng nghề truyền thống "Bánh tráng Mỹ Lồng" (xã Mỹ Thạnh) và "Bánh phồng Sơn Đốc" (xã Hưng Nhượng) thuộc huyện Giồng Trôm đã được công nhận đưa vào danh mục "Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia" năm 2018. Đây là hai làng nghề có truyền thống trên 100 năm tuổi, được gìn giữ và lưu truyền qua bao đời để cho ra những chiếc bánh tráng, bánh phồng thơm béo, đậm đà làm say lòng biết bao du khách gần xa.


Các loại xôi ăn kèm với dừa nạo (ảnh T.V.)

Bánh dân gian Xứ Dừa luôn làm du khách hài lòng và thích thú. Thực khách có thể thưởng thức các món bánh mang đậm văn hóa Bến Tre được tổ chức tập trung vào các dịp như: Ngày hội Truyền thống Văn hóa tỉnh Bến Tre (1/7) hàng năm; Lễ hội Dừa Bến Tre; Lễ hội bánh dân gian Nam Bộ diễn ra hằng năm ở Cần Thơ tại gian hàng của các nghệ nhân Bến Tre,…. Tuy nhiên, du khách cũng có thể tìm mua để thưởng thức tại các chợ trên địa bàn tỉnh Bến Tre đều có.

Những chiếc bánh nơi đây như  thứ quà quê chở theo cả bầu trời tuổi thơ từ thời khai hoang mở đất và được lưu truyền qua bao thế hệ; không những chất chứa hương vị truyền thống vốn có mà còn được cải tiến cả về hình thức lẫn chất lượng nên ngày càng được nâng cao về mặt giá trị văn hóa Xứ Dừa. Hy vọng, trong xu hướng toàn cầu hóa hiện nay, những giá trị truyền thống bản địa như bánh dân gian Xứ Dừa sẽ luôn được giữ gìn và phát huy./.